06:50 | 02/02/2013
(Petrotimes) -Trong khi quan chức Mỹ, Nhật Bản, Trung Quốc,
Philippines gia tăng các hoạt động ngoại giao nhằm làm dịu bớt căng
thẳng tại biển Đông và biển Hoa Đông, thì những tuyên bố của người đứng
đầu Tokyo, Bắc Kinh và Manila khiến dư luận cho rằng, thật khó tìm tiếng
nói chung trong tranh chấp biển đảo. Thậm chí đã có những cảnh báo về
nguy cơ chạy đua vũ trang của các quốc gia hữu quan tại khu vực nhạy cảm
này bởi chẳng bên nào chịu “lép vế”.
Nhật Bản - Trung Quốc leo thang khẩu chiến
Ngày 29/1, Trung Quốc và Nhật Bản đều tuyên bố sẵn sàng cải thiện quan
hệ thông qua đối thoại, nhưng cả hai nước lại có những động thái nhằm
tăng cường sức mạnh tại khu vực đang có tranh chấp. Thủ tướng Nhật Bản
Shinzo Abe đề cập đến mối quan hệ song phương đang bị ảnh hưởng bởi
những căng thẳng leo thang liên quan đến tranh chấp chủ quyền tại quần
đảo Senkaku/Điếu Ngư. Đồng thời nhấn mạnh, tình hình xung quanh Nhật Bản
đang trở nên nghiêm trọng, nhưng Tokyo sẽ nỗ lực hết sức để tăng cường
quản lý và bảo vệ các hòn đảo kể trên. Ông Shinzo Abe đã đề xuất tổ chức
các cuộc hội đàm giữa lãnh đạo Trung Quốc và Nhật Bản để cải thiện mối
quan hệ song phương đang bị xấu đi vì tranh chấp lãnh thổ.
Phát biểu trên một chương trình truyền hình, ông Shinzo Abe cho rằng,
có thể phải thiết lập lại mối quan hệ, bắt đầu từ một cuộc gặp thượng
đỉnh. Tuy nhiên, ông Shinzo Abe cũng khẳng định, Tokyo sẽ không đàm phán
về chủ quyền của các hòn đảo tranh chấp với Bắc Kinh. Phát biểu trên
được đưa ra đúng thời điểm cựu Thủ tướng Nhật Bản Tomiichi Murayama đang
ở thăm Trung Quốc (4 ngày, từ 28/1).
Ngày 28/1, cựu Ngoại trưởng Trung Quốc Đường Gia Truyền và ông Tomiichi
Murayama đã gặp nhau tại Bắc Kinh và 2 nhà lãnh đạo này đề nghị song
phương cần giải quyết thích hợp các thách thức, cải thiện quan hệ dựa
trên các nguyên tắc cơ bản của 4 thỏa thuận chính trị chung, cũng như
nên mở rộng liên lạc trên mọi lĩnh vực và củng cố niềm tin chính trị lẫn
nhau.
Ngoại trưởng Philippines (phải) tiếp Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ, ông Edward Royce
Cũng trong ngày 29/1, giới truyền thông Nhật Bản cho biết, Tokyo đã
quyết định thành lập một lực lượng đặc biệt nhằm nâng cao năng lực giám
sát, tập trung bảo vệ vùng biển xung quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư.
Lực lượng Phòng vệ bờ biển Nhật Bản (JCG) đã chính thức thành lập lực
lượng đặc biệt với 12 tàu tuần tra (10 tàu tuần tra mới và 2 tàu khu
trục) và 600 binh sĩ từ nay đến năm 2015 nhằm tăng cường hoạt động giám
sát hàng hải, đặc biệt tại khu vực quần đảo tranh chấp Senkaku/Điếu Ngư.
JCG cho biết, sở dĩ họ phải thành lập một đội đặc nhiệm bảo vệ
Senkaku/Điếu Ngư bởi tàu thuyền Trung Quốc gần đây xuất hiện liên tục,
gần như hằng ngày ở quần đảo tranh chấp này. Ngoài ra, JCG còn có kế
hoạch củng cố các hệ thống của mình bằng việc bổ sung thêm lực lượng và
thiết bị trong 3 năm tới, chủ yếu là cho chi nhánh Ishigaki của Đơn vị
Bảo vệ Bờ biển số 11 – cơ quan chịu trách nhiệm giám sát vùng lãnh hải
quanh quận Okinawa.
Cùng thời điểm kể trên, giới truyền thông Trung Quốc cũng đưa tin, Bắc
Kinh sẽ điều tàu tuần tra lớn nhất thế giới (tàu Ngư chính 88 có trọng
tải hơn chục nghìn tấn) đến khu vực tranh chấp với Nhật Bản để giám sát
các hoạt động đánh bắt cá gần quần đảo Senkaku/Điếu Ngư. Tính đến tháng
5/2011, Trung Quốc có khoảng 300 tàu tuần tra, trong đó có 30 tàu trọng
tải trên 1.000 tấn và 10 máy bay, bao gồm 4 trực thăng, để giám sát an
ninh hàng hải. Ngày 27/1, các học giả Nhật Bản và Trung Quốc đã tổ chức
hội thảo tại thủ đô Washington, Mỹ để thảo luận về quần đảo Senkaku/Điếu
Ngư.
Các học giả thừa nhận, Tokyo và Bắc Kinh đang tồn tại nhiều khác biệt
lớn xung quanh vấn đề tranh chấp tại biển Hoa Đông, nhưng không bên nào
muốn mâu thuẫn leo thang thành chiến tranh. Trong khi đó, có hơn 50% cư
dân Nhật Bản tán thành dự định của Thủ tướng Shinzo Abe về việc xét lại
mục thứ 9 (cấm Nhật Bản thành lập lực lượng vũ trang riêng) trong Hiến
pháp nước này. Và điều này sẽ sớm trở thành hiện thực bởi tỷ lệ ủng hộ
này của đại biểu Quốc hội lên tới 89%. Một lần nữa, biển Hoa Đông lại
“sùng sục sôi” trước những diễn biến quân sự đầy lo ngại của Trung Quốc
và Nhật Bản.
Ngày 28/1, tờ Yomiuri Shimbun đưa tin, Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sẽ
tiến hành giám sát, theo dõi 24/24h vùng không phận quần đảo
Senkaku/Điếu Ngư. Nhật Bản cũng đã phái máy bay được trang bị hệ thống
radar đến vùng tranh chấp nhằm ngăn chặn các vụ xâm nhập của máy bay
Trung Quốc. Bộ Quốc phòng Nhật Bản đang cân nhắc phát triển một loại
radar mới có thể phát hiện những máy bay nhỏ ở khoảng cách xa, đồng thời
triển khai một loạt máy bay chiến đấu F-15 đến sân bay Shimojishima,
cách quần đảo tranh chấp với Trung Quốc khoảng 200km.
Cũng trong ngày 28/1, Tân Hoa xã đưa tin, Trung Quốc đã công bố bộ
tuyển tập các sách trắng do Bắc Kinh phát hành năm 2012 bằng hai thứ
tiếng Trung và Anh. Tuyển tập trên gồm 5 cuốn sách trắng với các tựa đề
như “Điếu Ngư đảo, một vùng lãnh thổ vốn có của Trung Quốc”. Có người
nói rằng, nếu cuộc cạnh tranh giành ngôi bá chủ châu Á của Trung - Nhật
không được kiểm soát hiệu quả sẽ tái diễn một cuộc chiến tranh Nha phiến
như đã từng diễn ra trước đây.
Philippines - Mỹ tìm tiếng nói chung với Trung Quốc
Ngày 29/1, đoàn nghị sĩ Mỹ do Nghị sĩ Edward Royce, Chủ tịch Ủy ban Đối
ngoại Hạ viện Mỹ dẫn đầu đã tới Philippines. Phát biểu với Hãng tin AP
sau cuộc gặp Ngoại trưởng Albert del Rosario, ông Edward Royce cho biết,
Washington không bênh bên nào trong cuộc tranh chấp biển đảo, nhưng Mỹ
ủng hộ một giải pháp ngoại giao được quốc tế công nhận. Và tốt nhất
Trung Quốc nên tham gia vào tiến trình tranh tụng để có thể giải quyết
vụ việc trong khuôn khổ luật pháp quốc tế. Ông Edward Royce cho biết,
sau chuyến thăm Philippines (3 ngày), đoàn nghị sĩ Mỹ tới Bắc Kinh để
nêu vấn đề tranh chấp biển Đông với giới chức Trung Quốc.
Thứ trưởng ngoại giao Philippines phụ trách quan hệ với Mỹ Carlos
Sorreta đã nói với các nghị sĩ Mỹ quyết tâm của Manila trong việc giải
quyết tranh chấp biển đảo theo cách hòa bình, phù hợp với Công ước của
Liên Hiệp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS). Trợ lý Ngoại trưởng
Philippines Carlos Sorreta cho biết, 5 thành viên của đoàn nghị sỹ Mỹ đã
bày tỏ sự ủng hộ nhiệt tình đối với những nỗ lực của Manila trong vấn
đề tranh chấp biển đảo với Trung Quốc. Tờ Philstar cho hay, Mỹ ủng hộ
Philippines khi Manila quyết định đưa vấn đề tranh chấp trên Biển Đông
ra Tòa án quốc tế.
Paquito Ochoa Jr - Giám đốc Điều hành của Cục Bản đồ và thông tin tài nguyên quốc gia Philippines
Ngày 28/1, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Hồng Lỗi hy vọng,
không có thêm bất cứ xung đột nào xảy ra liên quan đến bãi cạn Hoàng
Nham/Scarborough, nhưng Trung Quốc vẫn giữ nguyên lập trường của Bắc
Kinh tại khu vực này. Ngày 22/1, Philippines đã đưa vấn đề tranh chấp
trên Biển Đông ra Tòa án quốc tế theo UNCLOS và Tổng thống Philippines
Aquino khẳng định hành động pháp lý này nhằm bảo vệ chủ quyền biển đảo
của nước này.
Ngày 29/1, Đài GMA Philippines đưa tin, 5 Thượng nghị sĩ Mỹ kể trên ủng
hộ những nỗ lực của Philippines, quốc gia đầu tiên nộp hồ sơ kiện tuyên
bố “đường lưỡi bò” của Trung Quốc trên Biển Đông. Đại sứ Philippines
tại Washington Jose Cuisia cho biết, Manila đã cố gắng duy trì một biện
pháp tiếp cận dựa trên khuôn khổ luật pháp quốc tế như UNCLOS để giải
quyết tranh chấp.
Ngày 29/1, tờ Inquirer Philippines đưa tin, một bản đồ mới chính thức
đổi tên khu vực hàng hải phía tây của quần đảo trên biển Tây Philippines
(Biển Đông) và miêu tả cụ thể phạm vi vùng kinh tế đặc quyền (EEZ) mà
Manila khẳng định họ được hưởng theo UNCLOS. Bản đồ được chế bản bởi Cục
Bản đồ và thông tin tài nguyên quốc gia Philippines bao gồm “các khu
vực mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền” vẫn còn đang được xem xét,
Paquito Ochoa Jr, Giám đốc điều hành của Cục Bản đồ và Thông tin tài
nguyên quốc gia cho biết. Bản đồ mới này được gửi tới Phủ Tổng thống
Philippines từ cuối năm 2012.
Bộ trưởng Quốc phòng Nhật Bản Itsunori Onodera
Giới truyền thông đưa tin, bãi cạn Scarborough/Hoàng Nham của
Philippines đã chính thức bị Trung Quốc chiếm đóng và Bắc Kinh thường
xuyên duy trì ít nhất 3 tàu Hải giám, Ngư chính án ngữ tại cửa ra vào
khu vực này để ngăn chặn mọi tàu thuyền của Philippines. Theo chuyên gia
Francois Xavier Bonnet tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á đương đại
(IRASEC) có trụ sở đặt tại Bangkok, Thái Lan, việc chiếm bãi cạn
Scaborough/Hoàng Nham là vô cùng quan trọng trong việc tìm cách “hiện
thực hóa” bản đồ “đường lưỡi bò” (còn gọi là “đường chín đoạn”) mà Trung
Quốc tự vẽ ra trên Biển Đông.
Hãng tin Kyodo của Nhật Bản dẫn lời một quan chức tình báo quân sự cấp
cao cho biết, Philippines đã tăng số quân (gấp 2,5 lần so với trước)
triển khai ở năm đảo, hai bãi cát và hai bãi đá ở quần đảo Trường Sa,
một nỗ lực nhằm tăng cường sự hiện diện quân sự trên Biển Đông. Tuy
nhiên, chỉ huy quân đội Philippines tại khu vực kể trên, Trung tướng
Juancho Sabban không khẳng định hay phủ nhận vấn đề nhạy cảm này.
Trung Quốc đẩy mạnh hoạt động tại biển Đông
Ngày 29/1 khi phát biểu trước Hội nghị Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Tập
Cận Bình đã nhấn mạnh, Trung Quốc sẽ không bao giờ đem “lợi ích cốt lõi”
đi đổi chác, Bắc Kinh quyết không thỏa hiệp về “chủ quyền, an ninh và
lợi ích của mình” và dù là quốc gia nào cũng đừng mơ Trung Quốc sẽ chấp
nhận ăn “trái đắng” xung quanh vấn đề này. Cũng trong ngày 29/1, Tân Hoa
xã đưa tin, ngày 19/1, sư đoàn không quân chủ lực thuộc biên chế đại
quân khu Nam Kinh do Cảnh Kiến Phong, Sư đoàn trưởng trực tiếp lái máy
bay mang tên lửa chỉ huy tiến hành một cuộc tập trận trên biển Hoa Đông.
Hải quân Trung Quốc tập trận
Ngày 28/1, tờ China Daily đưa tin, giới chức của cái gọi là “thành phố
Tam Sa” tuyên bố sẽ đẩy mạnh phát triển kinh tế biển trong năm nay và họ
đang lên kế hoạch với đội tàu cá gồm 200 chiếc chuyên đánh bắt ở các
vùng biển xung quanh khu vực này. Động thái này xâm phạm nghiêm trọng
chủ quyền của Việt Nam đối với quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Nhưng một
số người Trung Quốc vẫn hoài nghi Mỹ, Nhật Bản và Philippines đang có
âm mưu chống lại họ khi Washington quay trở lại Châu Á - Thái Bình dương
trùng với thời điểm nổi lên của các cuộc tranh chấp ở Biển Đông giữa
Bắc Kinh và các nước láng giềng.
Giới truyền thông cho biết, cùng với việc đưa tàu Ngư chính 88 ra biển
Hoa Đông, Trung Quốc còn tăng cường các hoạt động tuần tra, giám sát ở
Biển Đông - ngang nhiên triển khai một loạt tàu tuần tra như tàu Ngư
chính 306 đến quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam. Và theo kế hoạch 5 năm
lần thứ 12, Trung Quốc sẽ đưa tàu có trọng tải chục nghìn tấn đến Biển
Đông.
Theo trang mạng Hoàn Cầu của Trung Quốc, ngày 21/1, tàu chiến Nam Ninh
đã được tân trang thành tàu dân sự (tàu hải giám) tại bến cảng ở sông
Châu Giang và đây là một trong những tàu chiến từng nằm trong biên chế
của Hạm đội Nam Hải của Hải quân Trung Quốc. Theo thống kê, Trung Quốc
đã có 11 tàu chiến được cải tạo thành tàu hải giám và giới quân sự coi
đây là bằng chứng của việc Bắc Kinh quyết thực hiện những đòi hỏi phi lý
về chủ quyền ở Biển Đông.
Ngày 25/1, tạp chí Chính trị Thế giới (Mỹ) đưa tin, hầu hết các nhà
phân tích ở Mỹ cho rằng: chính sách đối ngoại trong 4 năm tới của Tổng
thống Barack Obama sẽ tập trung chủ yếu vào Châu Á - Thái Bình dương và
mối đe dọa gây ra bởi một Trung Quốc đang nổi lên.
Tân Hoa xã vừa có bài viết: “Trần Hổ điểm binh: Mỹ chưa chắc thực sự
muốn ngăn chặn sự leo thang Trung - Nhật” của Thiếu tướng, học giả Trần
Hổ của Viện Khoa học Quân sự Quân đội Trung Quốc. Theo đó, ai giành
chiến thắng trong xung đột cũng đều có lợi cho Mỹ và xung đột quân sự
hay không tùy thuộc Nhật Bản. Trong khi đó, ông Ngô Sỹ Tồn, Viện trưởng
Viện Nghiên cứu Nam Hải của Trung Quốc chia sẻ với Tân Hoa xã rằng, năm
2013, tranh chấp Biển Đông vẫn chưa thể giải quyết, nếu không khéo tình
hình tranh chấp tại khu vực này có thể nằm ngoài kiểm soát và 5/10 năm
nữa Biển Đông vẫn chưa thể “sóng yên biển lặng”.
|
Ngày 29/1, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe quyết định mở rộng khoản
chi ngân sách quốc phòng trong tài khóa 2013 lên hơn 4.700 tỉ yen
(khoảng 52 tỉ USD). Đây là lần đầu tiên Nhật Bản tăng chi tiêu quốc
phòng (tăng 40 tỉ yen so với tài khóa trước) trong vòng 11 năm qua. Theo
đó, Nhật Bản sẽ chi 13,5 tỉ yen cho mua nhiên liệu, bảo trì và lưu
chuyển dữ liệu cho Hệ thống Kiểm soát và Cảnh báo sớm của các máy bay
thuộc Lực lượng Phòng không nước này.
Trước đó (27/1), Bộ trưởng Quốc phòng Itsunori Onodera thông báo,
Tokyo sẽ tăng quân số từ 225.000 hiện nay lên 287.000 trong năm tài khóa
bắt đầu vào tháng 4. Bộ Quốc phòng cũng đề nghị mỗi năm tăng ngân sách
quốc phòng lên khoảng 100 tỉ yen. Ngay sau thông báo kể trên của Bộ
trưởng Quốc phòng Nhật Bản, Trung Quốc đã bày tỏ sự quan ngại về bước đi
này của Tokyo - Nhật Bản nên quan tâm nhiều hơn đến mối quan ngại của
khu vực, ám chỉ đến thời kỳ chiếm đóng của Nhật Bản đối với các nước
trong khu vực thời kỳ Chiến tranh thế giới lần thứ II.
|
Hồng Thất Công - Tuấn Quỳnh
